سلامت پروستات؛ از چه سنی باید مراقب باشیم؟ | PSA و علائم
پروستات اغلب تا سالها مسئلهای جدی ایجاد نمیکند، اما با بالا رفتن سن احتمال بزرگی پروستات، مشکلات ادراری و سرطان پروستات بیشتر میشود. برای بیشتر مردان، گفتوگو درباره غربالگری سرطان پروستات در حدود 50 سالگی مطرح میشود؛ در افراد پرخطر این گفتوگو ممکن است از 40 تا 45 سالگی شروع شود. با این حال، مراقبت از پروستات نباید به یک عدد سنی محدود شود؛ تغییرات ادراری، سابقه خانوادگی و عوامل خطر میتوانند زمان مراجعه را جلو بیندازند.
مراقبت از پروستات با شروع آزمایش PSA یکسان نیست. بعضی مشکلات این غده در سنین پایینتر هم دیده میشوند و در مقابل، هر علامت ادراری در سنین بالاتر الزاما به معنای سرطان نیست.
آنچه در این مقاله میخوانیم
از چه سنی باید مراقب سلامت پروستات باشیم؟
چرا بعد از 50 سالگی پروستات اهمیت بیشتری پیدا میکند؟
علائم خطرناک پروستات
آزمایش PSA از چه سنی لازم است؟
چه کسانی باید زودتر مراقب سرطان پروستات باشند؟
برای درمان پروستات چه بخوریم؟
آیا بزرگی پروستات همان سرطان است؟
سخن پایانی
سوالات متداول
از چه سنی باید مراقب سلامت پروستات باشیم؟
توجه به سلامت پروستات از بزرگسالی اهمیت دارد، اما از حدود 50 سالگی اغلب موضوع بررسی و غربالگری جدیتر مطرح میشود. برای مردانی که خطر بیشتری دارند، مشورت درباره غربالگری میتواند از 40 تا 45 سالگی آغاز شود.
این تفاوت سنی به این دلیل است که همه مردان در یک سطح خطر قرار ندارند. افزایش سن یکی از مهمترین عوامل خطر سرطان پروستات است و این بیماری در مردان جوانتر از 50 سال کمتر دیده میشود. در مقابل، بزرگی خوشخیم پروستات یا BPH نیز عمدتا با افزایش سن بیشتر میشود و پس از 50 سالگی به یکی از مشکلات شایع پروستات تبدیل میشود.
برای مردی که خطر متوسط دارد، شروع گفتوگو با پزشک درباره PSA معمولا در حوالی 50 سالگی توصیه میشود. انجمن سرطان آمریکا این بررسی را برای افراد با خطر متوسط از 50 سالگی توصیه میکند، در حالی که برای گروههای پرخطر سن 45 سال و برای افرادی با چند خویشاوند درجه اول مبتلا در سن پایینتر، 40 سالگی را مطرح نموده است.
پس نمیتوان گفت همه مردان باید از 40 سالگی سالانه PSA بدهند یا تا 50 سالگی نیازی به توجه نیست. تصمیم درباره غربالگری باید با در نظر گرفتن سن، سابقه خانوادگی، عوامل خطر، وضعیت عمومی سلامت و نتیجه آزمایشهای قبلی گرفته شود.
چرا بعد از 50 سالگی پروستات اهمیت بیشتری پیدا میکند؟
با بالا رفتن سن، احتمال بزرگی خوشخیم پروستات و سرطان پروستات بیشتر میشود؛ به همین دلیل تغییرات ادراری در این دوره نباید بدون بررسی نادیده گرفته شوند.
پروستات در محل حساسی قرار گرفته است؛ درست زیر مثانه و اطراف بخش ابتدایی مجرای ادرار. بنابراین وقتی اندازه آن افزایش پیدا میکند، میتواند روی مسیر خروج ادرار فشار وارد کند. نتیجه ممکن است به شکل ضعیف شدن جریان ادرار، دشواری شروع ادرار، تکرر ادرار یا بیدار شدن چندباره در شب برای ادرار کردن خودش را نشان دهد.
شایان به ذکر است بزرگی پروستات مساوی سرطان نیست. BPH یک بیماری غیرسرطانی است و از شایعترین مشکلات پروستات در مردان بالای 50 سال محسوب میشود. از طرف دیگر، سرطان پروستات در مراحل ابتدایی ممکن است هیچ علامت مشخصی ایجاد نکند؛ به همین دلیل بررسی خطر و تصمیمگیری درباره غربالگری فقط بر اساس وجود یا نبود علائم انجام نمیشود. در واقع، دو موضوع باید از هم جدا شوند:
| موضوع | نکته مهم |
|---|---|
| بزرگی خوشخیم پروستات | سرطانی نیست و بیشتر با افزایش سن دیده میشود |
| سرطان پروستات | ممکن است در مراحل اولیه بدون علامت باشد |
| پروستاتیت | التهاب پروستات است و میتواند در سنین مختلف رخ دهد |
| مشکلات ادراری | علتهای مختلفی دارند و همیشه ناشی از سرطان نیستند |
علائم خطرناک پروستات
تغییر مداوم در الگوی ادرار، خون در ادرار یا منی، درد هنگام ادرار و دشواری تخلیه مثانه از مواردی هستند که ارزش بررسی پزشکی دارند. یکی از اشتباهات اساسی این است که مردان تغییرات ادراری را فقط بخشی طبیعی از افزایش سن بدانند. بالا رفتن سن میتواند احتمال بزرگی پروستات را بیشتر کند، اما این موضوع به معنی بیاهمیت بودن علائم نیست.
- سخت شروع شدن ادرار
- درد یا سوزش هنگام ادرار
- وجود خون در ادرار یا منی
- احساس تخلیه نشدن کامل مثانه
- تکرر ادرار، بهخصوص در طول شب
- فوریت برای رفتن به سرویس بهداشتی
- درد مداوم در لگن، کمر یا ناحیه پایین شکم
- ضعیف شدن یا قطع و وصل شدن جریان ادرار
این نشانهها اختصاصی سرطان نیستند و میتوانند در بزرگی پروستات، التهاب پروستات یا عفونتهای ادراری نیز دیده شوند. بنابراین مشاهده یک علامت به معنای ابتلا به سرطان نیست؛ اهمیت آن در این است که علت باید مشخص شود. برای خرید قرص یونی بن بلند کلیک کنید.
آزمایش PSA از چه سنی لازم است؟
برای مردان با خطر متوسط، گفتوگو درباره PSA اغلب از حدود 50 سالگی مطرح میشود؛ افراد پرخطر ممکن است به بررسی زودتر، حدود 40 تا 45 سالگی، نیاز داشته باشند. PSA یک ابزار غربالگری است، نه تشخیص قطعی سرطان.
نکتهای که بسیاری از افراد نمیدانند این است که بالا رفتن PSA الزاما به معنی سرطان نیست. بزرگی خوشخیم پروستات، التهاب پروستات و بعضی شرایط دیگر نیز میتوانند سطح PSA را افزایش دهند. بنابراین مشاهده یک عدد بالا نباید بهتنهایی باعث نتیجهگیری شود.
از سوی دیگر، پایین بودن PSA هم به این معنا نیست که احتمال هر نوع مشکل پروستات کاملا منتفی است. پزشک نتیجه را در کنار سن، سابقه خانوادگی، علائم، روند تغییرات PSA و سایر اطلاعات بررسی میکند.
راهنماهای پزشکی نیز دقیقا به همین دلیل یک نسخه یکسان برای همه ارائه نمیکنند. برای نمونه، USPSTF تصمیمگیری درباره غربالگری مبتنی بر PSA را در مردان 55 تا 69 سال به شکل فردی مطرح میکند و غربالگری روتین را برای 70 سال به بالا توصیه نمیکند؛ در مقابل، انجمن سرطان آمریکا بر گفتوگوی آگاهانه از 50 سالگی برای افراد با خطر متوسط تاکید دارد.
این مقاله را از دست ندهید: آنتی هیستامین برای چه کسانی خطرناک است؟ 11 گروهی که باید احتیاط کنند
چه کسانی باید زودتر مراقب سرطان پروستات باشند؟
سابقه خانوادگی نزدیک و برخی عوامل خطر میتوانند زمان گفتوگو درباره غربالگری را جلو بیندازند. در افراد پرخطر، بررسی از حدود 40 تا 45 سالگی ممکن است مطرح شود.
سن تنها قطعه این پازل نیست. اگر پدر یا برادر فرد به سرطان پروستات مبتلا شده باشد، بهخصوص در سن پایینتر، خطر او با فردی که چنین سابقهای ندارد یکسان نیست. وجود چند خویشاوند درجه اول مبتلا نیز اهمیت بیشتری پیدا میکند. برخی عوامل ژنتیکی ارثی، از جمله تغییرات خاص در ژنهای مرتبط با سرطان، نیز میتوانند خطر را افزایش دهند.
در منابع پزشکی، مردان سیاهپوست نیز به عنوان گروهی با خطر بالاتر سرطان پروستات شناخته میشوند و به همین دلیل شروع گفتوگو درباره غربالگری میتواند زودتر باشد. برای خرید قرص کلمگزینک کلیک کنید.
اگر در خانواده شما سابقه سرطان پروستات وجود دارد، بهتر است منتظر رسیدن به یک سن مشخص نمانید تا برای اولین بار درباره آن سوال کنید. ثبت سابقه بیماری اعضای نزدیک خانواده و مطرح کردن آن با پزشک میتواند به تعیین زمان مناسب بررسی کمک نماید.
برای درمان پروستات چه بخوریم؟
فعالیت بدنی منظم، وزن سالم و الگوی غذایی متعادل برای سلامت عمومی اهمیت دارند، اما هیچ ماده غذایی یا مکملی بهتنهایی تضمین نمیکند که فرد دچار بیماری پروستات نشود.
در اینترنت فهرستهای طولانی از بهترین خوراکی برای پروستات یا مکملهایی که supposedly از سرطان جلوگیری میکنند دیده میشود، اما شواهد پزشکی برای بسیاری از این ادعاها قطعی نیست. حتی درباره موادی مانند لیکوپن، ویتامین E و سلنیوم نیز نمیتوان فقط بر اساس تبلیغات، مصرف مکمل را راهی برای پیشگیری از سرطان دانست.
مطالعات NCI نشان دادهاند که مکملهای سلنیوم و ویتامین E برای کاهش خطر سرطان پروستات اثربخشی پیشگیرانه اثباتشدهای ندارند. در عمل، انتخابهای ساده و قابلدوام ارزش بیشتری دارند:
- داشتن فعالیت بدنی منظم
- حفظ وزن در محدوده سالم
- محدود کردن مصرف دخانیات
- پرهیز از مصرف خودسرانه مکملهای مرتبط با پروستات
- توجه به سلامت قلب و عروق در کنار سلامت دستگاه ادراری
- مصرف متنوع سبزیجات، حبوبات، میوهها و منابع پروتئینی مناسب
پژوهشها درباره رابطه دقیق بعضی مواد غذایی با خطر سرطان پروستات هنوز نتایج کاملا یکدستی ندارند؛ بنابراین بهتر است به جای یک ابرغذا، روی الگوی کلی زندگی تمرکز شود.
آیا بزرگی پروستات همان سرطان است؟
خیر. بزرگی خوشخیم پروستات یک وضعیت غیرسرطانی است و با سرطان پروستات تفاوت دارد؛ با این حال، علائم ادراری هر دو موضوع باید در صورت مداوم بودن بررسی شوند.
BPH اغلب با بالا رفتن سن بیشتر دیده میشود و میتواند با فشار بر مجرای ادرار، جریان ادرار را ضعیف کند. در مقابل، سرطان پروستات بیماری متفاوتی است که ممکن است در مراحل ابتدایی بدون علامت باشد.
نکته مهم اینجاست که از روی علائم بهتنهایی نمیتوان همیشه علت را مشخص کرد. مثلا تکرر ادرار شبانه میتواند در بزرگی پروستات دیده شود، اما عوامل دیگری نیز میتوانند چنین تغییری ایجاد کنند. از طرف دیگر، نداشتن مشکل ادراری هم بهتنهایی سرطان را رد نمیکند.
سخن پایانی
در نهایت، سن 50 سالگی برای بسیاری از مردان نقطه مناسبی برای شروع گفتوگو درباره غربالگری است، اما سابقه خانوادگی و عوامل خطر میتوانند این زمان را به 40 یا 45 سالگی نزدیک کنند. مهمترین نکته این است که سلامت پروستات فقط به آزمایش PSA محدود نمیشود؛ شناخت تغییرات ادراری و توجه به سابقه خانوادگی نیز اهمیت زیادی دارد.
یک نتیجه غیرطبیعی PSA الزاما سرطان نیست و یک علامت ادراری نیز لزوما به معنی سرطان پروستات نیست؛ هر دو باید در زمینه پزشکی فرد تفسیر شوند. از مصرف خودسرانه مکملها برای پیشگیری هم نباید انتظار تضمین داشت. برای خرید قرص مگنی فورت کلیک کنید.
سوالات متداول
از چه سنی آزمایش PSA بدهیم؟
برای مردان با خطر متوسط، اغلب گفتوگو با پزشک درباره PSA از حدود 50 سالگی مطرح میشود. افراد دارای خطر بالاتر ممکن است لازم باشد این گفتوگو را از 40 تا 45 سالگی آغاز کنند. زمان و فاصله آزمایش برای همه یکسان نیست.
آیا PSA بالا یعنی سرطان پروستات داریم؟
خیر. PSA بالا میتواند در بزرگی خوشخیم پروستات، التهاب یا برخی مشکلات دیگر نیز دیده شود. نتیجه غیرطبیعی اغلب نیازمند بررسی بیشتر است و بهتنهایی تشخیص سرطان محسوب نمیشود.
آیا بزرگی پروستات خطرناک است؟
بزرگی خوشخیم پروستات سرطان نیست، اما در صورت ایجاد انسداد ادراری میتواند کیفیت زندگی و عملکرد دستگاه ادراری را تحت تاثیر قرار دهد. اگر جریان ادرار تغییر کرده یا تخلیه مثانه دشوار شده است، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
آیا پسران جوان هم ممکن است مشکل پروستات داشته باشند؟
بله. پروستاتیت میتواند در مردان جوانتر نیز رخ دهد و NIDDK آن را شایعترین مشکل پروستات در مردان زیر 50 سال معرفی میکند. بزرگی خوشخیم پروستات در افراد زیر 40 سال کمتر دیده میشود.
منبع:
دیدگاهها